{"id":14481,"date":"2025-03-30T23:20:40","date_gmt":"2025-03-30T21:20:40","guid":{"rendered":"https:\/\/multilada.pl\/courses\/dziecko-w-przyrodzie\/lessons\/bibliografia-8\/"},"modified":"2025-04-15T12:12:39","modified_gmt":"2025-04-15T10:12:39","slug":"bibliografia-8","status":"publish","type":"lesson","link":"https:\/\/multilada.pl\/pl\/course\/dziecko-w-przyrodzie\/lesson\/bibliografia-8\/","title":{"rendered":"Bibliografia"},"content":{"rendered":"<div id=\"h5p-panel-content-0-0\" class=\"h5p-panel-content h5p-advanced-text\" role=\"region\" aria-labelledby=\"h5p-panel-link-0-0\" aria-hidden=\"false\">\n<h4>Gelman, R. (1983). A review of some Piagetian concepts. Handbook of child psychology; Cognitive Development, 3.<\/h4>\n<p>Naszym zadaniem by\u0142o zbadanie koncepcji Piageta w \u015bwietle najnowszych bada\u0144 i teorii rozwoju poznawczego. To zapieraj\u0105ce dech w piersiach zadanie by\u0142o nieco \u0142atwiejsze dzi\u0119ki temu, \u017ce w innym miejscu Podr\u0119cznika om\u00f3wiono pierwszy (inteligencja sensomotoryczna) i ostatni (operacje formalne) etap\u00f3w rozwoju proponowanych przez Piageta. Pozwoli\u0142o nam to skupi\u0107 si\u0119 na dw\u00f3ch po\u015brednich etapach rozwoju Piageta, czyli my\u015bli przedoperacyjnej i konkretno-operacyjnej. Ale wci\u0105\u017c musieli\u015bmy dokonywa\u0107 wybor\u00f3w.<\/p>\n<p>[&#8230;] rzeczywi\u015bcie kwestionujemy koncepcj\u0119 istnienia szerokich etap\u00f3w rozwoju. ka\u017cdy charakteryzuje si\u0119 jako\u015bciowo odr\u0119bnymi strukturami. Jak si\u0119 przekonamy, dost\u0119pne obecnie dowody eksperymentalne nie potwierdzaj\u0105 ju\u017c hipotezy o wi\u0119kszym jako\u015bciowym przej\u015bciu od my\u015blenia przedoperacyjnego do my\u015blenia o konkretnym dzia\u0142aniu. Zamiast tego opowiadamy si\u0119 za specyficznymi dla danej dziedziny opisami natury, a tak\u017ce rozwojem zdolno\u015bci poznawczych<\/p>\n<h4>Gopnik, A., &amp; Wellman, H. M. (2012). Reconstructing constructivism: Causal models, Bayesian learning mechanisms, and the theory theory. Psychological Bulletin, 138(6), 1085\u20131108<\/h4>\n<p>Proponujemy now\u0105 wersj\u0119 \u201eteorii teoretycznej\u201d opart\u0105 na ramach obliczeniowych probabilistycznych modeli przyczynowych i uczenia si\u0119 Bayesa. Modele probabilistyczne pozwalaj\u0105 na konstruktywistyczne, ale rygorystyczne i szczeg\u00f3\u0142owe podej\u015bcie do rozwoju poznawczego. Wyja\u015bniaj\u0105 tak\u017ce uczenie si\u0119 zar\u00f3wno bardziej szczeg\u00f3\u0142owych hipotez przyczynowych, jak i bardziej abstrakcyjnych teorii ramowych. Nakre\u015blamy nowe koncepcje teoretyczne, wyja\u015bniamy ramy obliczeniowe w intuicyjny i nietechniczny spos\u00f3b oraz dokonujemy przegl\u0105du obszernego, ale stosunkowo najnowszego zbioru wynik\u00f3w empirycznych, kt\u00f3re potwierdzaj\u0105 te koncepcje. Nale\u017c\u0105 do nich nowe badania nad mechanizmami uczenia si\u0119. Dzieci wnioskuj\u0105 o strukturze przyczynowej na podstawie informacji statystycznych, poprzez w\u0142asne dzia\u0142ania na \u015bwiecie i obserwacje dzia\u0142a\u0144 innych. Badania wykazuj\u0105 te mechanizmy uczenia si\u0119 u dzieci w wieku od 16 miesi\u0119cy do 4 lat i obejmuj\u0105 badania nad przyczynowym uczeniem si\u0119 statystycznym, nieformalnym eksperymentowaniem poprzez zabaw\u0119 oraz na\u015bladownictwem i nieformaln\u0105 pedagogik\u0105. Nale\u017c\u0105 do nich tak\u017ce badania nad zmienno\u015bci\u0105 i post\u0119powym charakterem intuicyjnej teorii zmiany, zw\u0142aszcza teorii umys\u0142u. Badania te dotycz\u0105 zar\u00f3wno sfery fizycznej, jak i psychologicznej i spo\u0142ecznej. Ko\u0144czymy sugestiami dotycz\u0105cymi dalszych wsp\u00f3lnych projekt\u00f3w mi\u0119dzy naukowcami zajmuj\u0105cymi si\u0119 kognitywizmem rozwojowym i obliczeniowym.<\/p>\n<h4>Simion, F., Regolin, L., &amp; Bulf, H. (2008). A predisposition for biological motion in the newborn baby. Proceedings of the National Academy of Sciences, 105(2), 809-813.<\/h4>\n<p>Od dawna snuto teorie dotycz\u0105ce wrodzonej predyspozycji do zajmowania si\u0119 ruchem biologicznym, ale jak dot\u0105d wykazano j\u0105 tylko u jednego gatunku zwierz\u0105t (kurczaka domowego). W szczeg\u00f3lno\u015bci nie zg\u0142oszono preferencji ruchu biologicznego w przypadku niemowl\u0105t w wieku &lt;3 miesi\u0119cy. Przetestowali\u015bmy rozr\u00f3\u017cnianie 2-dniowych dzieci po zapoznaniu si\u0119 z nimi i ich spontaniczne preferencje dotycz\u0105ce animacji \u015bwiat\u0142a punktowego biologicznych i niebiologicznych. Wykazano, \u017ce noworodki potrafi\u0105 rozr\u00f3\u017cni\u0107 dwa r\u00f3\u017cne wzorce ruchu (Do\u015bwiadczenie 1) i po pierwszym kontakcie z nimi wola\u0142y selektywnie patrze\u0107 na biologiczny obraz ruchu (Do\u015bwiadczenie 2). Ta preferencja by\u0142a r\u00f3wnie\u017c zale\u017cna od orientacji: noworodki d\u0142u\u017cej patrzy\u0142y na ekrany stoj\u0105ce ni\u017c na ekranach odwr\u00f3conych do g\u00f3ry nogami (do\u015bwiadczenie 3). Dane te potwierdzaj\u0105 hipotez\u0119, \u017ce wykrywanie ruchu biologicznego jest nieod\u0142\u0105czn\u0105 zdolno\u015bci\u0105 uk\u0142adu wzrokowego, kt\u00f3ry prawdopodobnie stanowi cz\u0119\u015b\u0107 ewolucyjnie staro\u017cytnego i niespecyficznego dla gatunku systemu, predysponuj\u0105cego zwierz\u0119ta do preferowania innych zwierz\u0105t.<\/p>\n<h4>Cimpian, A. (2016). The privileged status of category representations in early development. Child Development Perspectives, 10(2), 99-104.<\/h4>\n<p>Zdolno\u015b\u0107 do podzielenia \u015bwiata na szerokie kategorie (np. PIES) sk\u0142adaj\u0105ce si\u0119 z odr\u0119bnych jednostek (np. Lassie i Toto) jest niezb\u0119dna dla zachowa\u0144 adaptacyjnych i by\u0142a przedmiotem szeroko zakrojonych bada\u0144 z zakresu psychologii poznawczej i rozwojowej. Klasyczne prace nad rozwojem reprezentacji kategorii ujawni\u0142y, \u017ce pojawiaj\u0105 si\u0119 one wcze\u015bnie: nawet niemowl\u0119ta potrafi\u0105 wyobrazi\u0107 sobie r\u00f3\u017cne przedmioty jako r\u00f3wnowa\u017cne elementy tej samej kategorii. Jednak ostatnio badania nad rozwojem konceptualnym zacz\u0119\u0142y sugerowa\u0107 mocniejszy wniosek, a mianowicie, \u017ce mentalne reprezentacje kategorii s\u0105 uprzywilejowane przez nasze systemy poznawcze w por\u00f3wnaniu z reprezentacjami podobnych, ale niekategorycznych byt\u00f3w. Wed\u0142ug tych bada\u0144, kt\u00f3re omawiam w tym artykule, struktura naszych umys\u0142\u00f3w mo\u017ce u\u0142atwia\u0107 zdobywanie, zatrzymywanie i manipulowanie informacjami na poziomie kategorii. Wniosek ten wykracza poza obecne teorie rozwoju poj\u0119ciowego.<\/p>\n<\/div>\n<p>T\u0142umaczenie: Google Translate<\/p>\n","protected":false},"comment_status":"open","ping_status":"closed","template":"","class_list":["post-14481","lesson","type-lesson","status-publish","hentry"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v24.9 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Bibliografia - Multilada<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/multilada.pl\/pl\/course\/dziecko-w-przyrodzie\/lesson\/bibliografia-8\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Bibliografia - Multilada\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Gelman, R. (1983). A review of some Piagetian concepts. Handbook of child psychology; Cognitive Development, 3. Naszym zadaniem by\u0142o zbadanie koncepcji Piageta w \u015bwietle najnowszych bada\u0144 [\u2026]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/multilada.pl\/pl\/course\/dziecko-w-przyrodzie\/lesson\/bibliografia-8\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Multilada\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-04-15T10:12:39+00:00\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"4 minuty\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/multilada.pl\/pl\/course\/dziecko-w-przyrodzie\/lesson\/bibliografia-8\/\",\"url\":\"https:\/\/multilada.pl\/pl\/course\/dziecko-w-przyrodzie\/lesson\/bibliografia-8\/\",\"name\":\"Bibliografia - Multilada\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/multilada.pl\/pl\/#website\"},\"datePublished\":\"2025-03-30T21:20:40+00:00\",\"dateModified\":\"2025-04-15T10:12:39+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/multilada.pl\/pl\/course\/dziecko-w-przyrodzie\/lesson\/bibliografia-8\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/multilada.pl\/pl\/course\/dziecko-w-przyrodzie\/lesson\/bibliografia-8\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/multilada.pl\/pl\/course\/dziecko-w-przyrodzie\/lesson\/bibliografia-8\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\/\/multilada.pl\/pl\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Lekcje\",\"item\":\"https:\/\/multilada.pl\/pl\/lesson\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"Bibliografia\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/multilada.pl\/pl\/#website\",\"url\":\"https:\/\/multilada.pl\/pl\/\",\"name\":\"Multilada\",\"description\":\"MultiLADA (Multilingual Language Development and Assessment) lab, University of Warsaw\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/multilada.pl\/pl\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/multilada.pl\/pl\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/multilada.pl\/pl\/#organization\",\"name\":\"MultiLADA\",\"url\":\"https:\/\/multilada.pl\/pl\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/multilada.pl\/pl\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/multilada.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/2-PL.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/multilada.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/2-PL.png\",\"width\":609,\"height\":209,\"caption\":\"MultiLADA\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/multilada.pl\/pl\/#\/schema\/logo\/image\/\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Bibliografia - Multilada","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/multilada.pl\/pl\/course\/dziecko-w-przyrodzie\/lesson\/bibliografia-8\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Bibliografia - Multilada","og_description":"Gelman, R. (1983). A review of some Piagetian concepts. Handbook of child psychology; Cognitive Development, 3. Naszym zadaniem by\u0142o zbadanie koncepcji Piageta w \u015bwietle najnowszych bada\u0144 [\u2026]","og_url":"https:\/\/multilada.pl\/pl\/course\/dziecko-w-przyrodzie\/lesson\/bibliografia-8\/","og_site_name":"Multilada","article_modified_time":"2025-04-15T10:12:39+00:00","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Szacowany czas czytania":"4 minuty"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/multilada.pl\/pl\/course\/dziecko-w-przyrodzie\/lesson\/bibliografia-8\/","url":"https:\/\/multilada.pl\/pl\/course\/dziecko-w-przyrodzie\/lesson\/bibliografia-8\/","name":"Bibliografia - Multilada","isPartOf":{"@id":"https:\/\/multilada.pl\/pl\/#website"},"datePublished":"2025-03-30T21:20:40+00:00","dateModified":"2025-04-15T10:12:39+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/multilada.pl\/pl\/course\/dziecko-w-przyrodzie\/lesson\/bibliografia-8\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/multilada.pl\/pl\/course\/dziecko-w-przyrodzie\/lesson\/bibliografia-8\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/multilada.pl\/pl\/course\/dziecko-w-przyrodzie\/lesson\/bibliografia-8\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/multilada.pl\/pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Lekcje","item":"https:\/\/multilada.pl\/pl\/lesson\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"Bibliografia"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/multilada.pl\/pl\/#website","url":"https:\/\/multilada.pl\/pl\/","name":"Multilada","description":"MultiLADA (Multilingual Language Development and Assessment) lab, University of Warsaw","publisher":{"@id":"https:\/\/multilada.pl\/pl\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/multilada.pl\/pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/multilada.pl\/pl\/#organization","name":"MultiLADA","url":"https:\/\/multilada.pl\/pl\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/multilada.pl\/pl\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/multilada.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/2-PL.png","contentUrl":"https:\/\/multilada.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/2-PL.png","width":609,"height":209,"caption":"MultiLADA"},"image":{"@id":"https:\/\/multilada.pl\/pl\/#\/schema\/logo\/image\/"}}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/multilada.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/lesson\/14481","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/multilada.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/lesson"}],"about":[{"href":"https:\/\/multilada.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/lesson"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/multilada.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14481"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/multilada.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14481"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}