{"id":14646,"date":"2025-04-14T16:08:15","date_gmt":"2025-04-14T14:08:15","guid":{"rendered":"https:\/\/multilada.pl\/courses\/dziecko-w-przyrodzie\/lessons\/bibliografia-sprawdzic-czy-to-mozna-ukonczyc\/"},"modified":"2025-04-15T12:09:53","modified_gmt":"2025-04-15T10:09:53","slug":"bibliografia-7","status":"publish","type":"lesson","link":"https:\/\/multilada.pl\/pl\/course\/dziecko-w-przyrodzie\/lesson\/bibliografia-7\/","title":{"rendered":"Bibliografia"},"content":{"rendered":"<h4>Maxwell, N. (2021). The world crisis\u2014And what to do about it: A revolution for thought and action.<\/h4>\n<p>Nauka i technologia umo\u017cliwi\u0142y powstanie wsp\u00f3\u0142czesnego \u015bwiata, ale tak\u017ce stworzy\u0142y wszystkie globalne problemy, kt\u00f3re zagra\u017caj\u0105 naszej przysz\u0142o\u015bci: kryzys klimatyczny, pandemia Covid-19, masowe wymieranie gatunk\u00f3w, degradacja \u015brodowiska, przeludnienie, \u015bmierciono\u015bna wsp\u00f3\u0142czesna wojna i zagro\u017cenie broni\u0105 nuklearn\u0105. Nicholas Maxwell, \u015bwiatowej s\u0142awy filozof nauki i autor 14 ksi\u0105\u017cek, przekonuje, \u017ce wszystkie te problemy powsta\u0142y dlatego, \u017ce cz\u0142owiek rozwi\u0105za\u0142 tylko pierwszy z dw\u00f3ch wielkich problem\u00f3w uczenia si\u0119 \u2013 jak zdoby\u0107 wiedz\u0119 naukow\u0105 i technologiczne know-how \u2013 ale nie drugi \u2013 jak stworzy\u0107 cywilizowany, m\u0105dry \u015bwiat. Kluczow\u0105 katastrof\u0105 naszych czas\u00f3w jest to, \u017ce nauka pozbawiona jest m\u0105dro\u015bci. Obecnie uniwersytety na ca\u0142ym \u015bwiecie zajmuj\u0105 si\u0119 poszukiwaniem specjalistycznej wiedzy i technologii, czyli \u201eposzukiwaniem wiedzy\u201d. Maxwell twierdzi, \u017ce nale\u017cy je radykalnie przekszta\u0142ci\u0107, tak aby ich podstawow\u0105 funkcj\u0105 sta\u0142o si\u0119 pomaganie ludzko\u015bci w rozwi\u0105zywaniu globalnych problem\u00f3w, z bardziej rygorystycznej i spo\u0142ecznie korzystnej perspektywy, kt\u00f3r\u0105 nazywa \u201eposzukiwaniem m\u0105dro\u015bci\u201d. \u015awiatowy kryzys \u2013 i co z tym zrobi\u0107. Szczeg\u00f3\u0142owo opisuje zmiany, jakie nale\u017cy wprowadzi\u0107 w badaniach akademickich, dlaczego nale\u017cy je wprowadzi\u0107 i w jaki spos\u00f3b umo\u017cliwi\u0142yby uniwersytetom aktywne i skuteczne pomaganie ludzko\u015bci w stawianiu czo\u0142a i rozwi\u0105zywaniu bie\u017c\u0105cych problem\u00f3w globalnych.<\/p>\n<h4>de Grefte, J. (2023). Knowledge as justified true belief. Erkenntnis, 88(2), 531-549.<\/h4>\n<p>Czym jest wiedza? W artykule broni\u0119 twierdzenia, \u017ce \u200b\u200bwiedza jest uzasadnionym prawdziwym przekonaniem. To uj\u0119cie jest dobrze znane jako \u201eklasyczna\u201d lub \u201etr\u00f3jstronna\u201d analiza wiedzy. Wielu epistemolog\u00f3w uwa\u017ca jednak to twierdzenie za ca\u0142kowicie fa\u0142szywe.<br \/>W artykule staram si\u0119 wykaza\u0107, \u017ce tr\u00f3jstronnej analizie wiedzy nale\u017cy przypisa\u0107 wi\u0119ksze znaczenie, ni\u017c pozwala na to obecny stan debaty.<\/p>\n<h4>Kuhn, D. (2010). What is scientific thinking and how does it develop?. The Wiley\u2010Blackwell handbook of childhood cognitive development, 497-523.<\/h4>\n<p>Co to znaczy my\u015ble\u0107 naukowo? Dziwne pytanie przedszkolaka, odpowied\u017a licealisty na egzaminie z fizyki i post\u0119p naukowc\u00f3w w mapowaniu ludzkiego genomu mo\u017cemy nazwa\u0107 przyk\u0142adami naukowego my\u015blenia. Je\u015bli jednak mamy sklasyfikowa\u0107 tak odmienne zjawiska pod jednym nag\u0142\u00f3wkiem, istotne jest okre\u015blenie, co maj\u0105 wsp\u00f3lnego. Alternatywnie, mo\u017cemy zdefiniowa\u0107 my\u015blenie naukowe w\u0105sko, jako specyficzn\u0105 strategi\u0119 rozumowania (tak\u0105 jak strategia kontroli zmiennych, kt\u00f3ra zdominowa\u0142a badania nad rozwojem my\u015blenia naukowego) lub jako cech\u0119 my\u015blenia charakterystyczn\u0105 dla w\u0105skiej populacji (my\u015blenie naukowe jest tym, czym zajmuj\u0105 si\u0119 naukowcy). Jednak takie post\u0119powanie oznacza powa\u017cne ograniczenie zainteresowania i znaczenia tego zjawiska. Rozdzia\u0142 ten rozpoczyna si\u0119 zatem od pr\u00f3by zdefiniowania my\u015blenia naukowego w spos\u00f3b inkluzywny, obejmuj\u0105cy nie tylko powy\u017csze przyk\u0142ady, ale tak\u017ce wiele innych przyk\u0142ad\u00f3w my\u015blenia, w tym wiele nietypowo kojarzonych z nauk\u0105.<\/p>\n<h4>Medin, D., Ojalehto, B., Marin, A., &amp; Bang, M. (2014). Culture and epistemologies: Putting culture back into the ecosystem. In M. J. Gelfand, C.-Y. Chiu, &amp; Y.-Y. Hong (Eds.), Advances in culture and psychology (pp. 177\u2013217). Oxford University Press.<\/h4>\n<p>W tym rozdziale dokonano przegl\u0105du bada\u0144 nad r\u00f3\u017cnicami kulturowymi w ramach teorii kontaktowych z przyrod\u0105, skupiaj\u0105c si\u0119 przede wszystkim na por\u00f3wnaniach rdzennych Amerykan\u00f3w i Europejczyk\u00f3w. Pr\u00f3bki rdzennych Amerykan\u00f3w ujawniaj\u0105 wz\u00f3r zbie\u017cnych obserwacji, kt\u00f3re wskazuj\u0105 na relacyjn\u0105 orientacj\u0119 epistemologiczn\u0105 i sk\u0142onno\u015b\u0107 do my\u015blenia na poziomie systemowym. Z kolei pr\u00f3bki obce wykazuj\u0105 obserwacje sugeruj\u0105ce, \u017ce ludzie s\u0105 konceptualizowani jako osoby bardziej psychicznie oddalone od reszty natury. Z odleg\u0142o\u015bci\u0105 koreluje tendencja do orientacji taksonomicznej, a nie ekologicznej. Sugeruje r\u00f3wnie\u017c, \u017ce spos\u00f3b, w jaki badacze my\u015bl\u0105 o kulturze i j\u0105 badaj\u0105, mo\u017ce odzwierciedla\u0107 ich w\u0142asne praktyki kulturowe, dlatego proponujemy bardziej ekologiczn\u0105 analiz\u0119 samej kultury. (Rekord bazy danych PsycINFO (c) 2016 APA, wszelkie prawa zastrze\u017cone)|<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>T\u0142umaczenie: Google Translate<\/p>\n","protected":false},"comment_status":"open","ping_status":"closed","template":"","class_list":["post-14646","lesson","type-lesson","status-publish","hentry"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v24.9 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Bibliografia - Multilada<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/multilada.pl\/pl\/course\/dziecko-w-przyrodzie\/lesson\/bibliografia-7\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Bibliografia - Multilada\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Maxwell, N. (2021). The world crisis\u2014And what to do about it: A revolution for thought and action. Nauka i technologia umo\u017cliwi\u0142y powstanie wsp\u00f3\u0142czesnego \u015bwiata, ale tak\u017ce [\u2026]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/multilada.pl\/pl\/course\/dziecko-w-przyrodzie\/lesson\/bibliografia-7\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Multilada\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-04-15T10:09:53+00:00\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"3 minuty\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/multilada.pl\/pl\/course\/dziecko-w-przyrodzie\/lesson\/bibliografia-7\/\",\"url\":\"https:\/\/multilada.pl\/pl\/course\/dziecko-w-przyrodzie\/lesson\/bibliografia-7\/\",\"name\":\"Bibliografia - Multilada\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/multilada.pl\/pl\/#website\"},\"datePublished\":\"2025-04-14T14:08:15+00:00\",\"dateModified\":\"2025-04-15T10:09:53+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/multilada.pl\/pl\/course\/dziecko-w-przyrodzie\/lesson\/bibliografia-7\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/multilada.pl\/pl\/course\/dziecko-w-przyrodzie\/lesson\/bibliografia-7\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/multilada.pl\/pl\/course\/dziecko-w-przyrodzie\/lesson\/bibliografia-7\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\/\/multilada.pl\/pl\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Lekcje\",\"item\":\"https:\/\/multilada.pl\/pl\/lesson\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"Bibliografia\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/multilada.pl\/pl\/#website\",\"url\":\"https:\/\/multilada.pl\/pl\/\",\"name\":\"Multilada\",\"description\":\"MultiLADA (Multilingual Language Development and Assessment) lab, University of Warsaw\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/multilada.pl\/pl\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/multilada.pl\/pl\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/multilada.pl\/pl\/#organization\",\"name\":\"MultiLADA\",\"url\":\"https:\/\/multilada.pl\/pl\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/multilada.pl\/pl\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/multilada.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/2-PL.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/multilada.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/2-PL.png\",\"width\":609,\"height\":209,\"caption\":\"MultiLADA\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/multilada.pl\/pl\/#\/schema\/logo\/image\/\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Bibliografia - Multilada","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/multilada.pl\/pl\/course\/dziecko-w-przyrodzie\/lesson\/bibliografia-7\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Bibliografia - Multilada","og_description":"Maxwell, N. (2021). The world crisis\u2014And what to do about it: A revolution for thought and action. Nauka i technologia umo\u017cliwi\u0142y powstanie wsp\u00f3\u0142czesnego \u015bwiata, ale tak\u017ce [\u2026]","og_url":"https:\/\/multilada.pl\/pl\/course\/dziecko-w-przyrodzie\/lesson\/bibliografia-7\/","og_site_name":"Multilada","article_modified_time":"2025-04-15T10:09:53+00:00","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Szacowany czas czytania":"3 minuty"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/multilada.pl\/pl\/course\/dziecko-w-przyrodzie\/lesson\/bibliografia-7\/","url":"https:\/\/multilada.pl\/pl\/course\/dziecko-w-przyrodzie\/lesson\/bibliografia-7\/","name":"Bibliografia - Multilada","isPartOf":{"@id":"https:\/\/multilada.pl\/pl\/#website"},"datePublished":"2025-04-14T14:08:15+00:00","dateModified":"2025-04-15T10:09:53+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/multilada.pl\/pl\/course\/dziecko-w-przyrodzie\/lesson\/bibliografia-7\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/multilada.pl\/pl\/course\/dziecko-w-przyrodzie\/lesson\/bibliografia-7\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/multilada.pl\/pl\/course\/dziecko-w-przyrodzie\/lesson\/bibliografia-7\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/multilada.pl\/pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Lekcje","item":"https:\/\/multilada.pl\/pl\/lesson\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"Bibliografia"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/multilada.pl\/pl\/#website","url":"https:\/\/multilada.pl\/pl\/","name":"Multilada","description":"MultiLADA (Multilingual Language Development and Assessment) lab, University of Warsaw","publisher":{"@id":"https:\/\/multilada.pl\/pl\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/multilada.pl\/pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/multilada.pl\/pl\/#organization","name":"MultiLADA","url":"https:\/\/multilada.pl\/pl\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/multilada.pl\/pl\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/multilada.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/2-PL.png","contentUrl":"https:\/\/multilada.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/2-PL.png","width":609,"height":209,"caption":"MultiLADA"},"image":{"@id":"https:\/\/multilada.pl\/pl\/#\/schema\/logo\/image\/"}}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/multilada.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/lesson\/14646","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/multilada.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/lesson"}],"about":[{"href":"https:\/\/multilada.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/lesson"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/multilada.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14646"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/multilada.pl\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14646"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}